Het kunstwerk benadrukt nu het 'vergeten' uitzicht op dit UNESCO-werelderfgoed: De Stelling van Amsterdam, -waarvan de Geniedijk en het Fort bij Vijfhuizen onderdeel is.
Het werk is oorspronkelijk gemaakt in het kader van de kunstprojecten van Het Blauwe Huis tijdens de bouw van Amsterdam-IJburg. Op een ludieke manier beantwoordde het aan een van de grootste onvervulde beloftes van de wijk IJburg: Een vrij uitzicht op het IJmeer. Met elk nieuw gebouwd woonblok werd het uitzicht van het achterliggende blok namelijk weggenomen. Met behulp van de periscoop konden de bewoners toch nog op enige manier van het uitzicht genieten.
Periscoop: Uitzicht Op! De publiek toegankelijke periscoop van Transparadiso
(door: Barbara Holub / Paul Rajakovics )
De publiek toegankelijke periscoop 'Uitzicht op!' werd oorspronkelijk gerealiseerd voor het Blauwe Huis in Amsterdam-IJburg in 2009. Amsterdam-IJburg is een reeks van vijf eilanden die momenteel worden bebouwd in het oosten van Amsterdam, en die in hun uiteindelijke staat een verbinding zullen vormen met Almere. Tijdens het project werd de pioniersgeest van het winnen van land uit zee vergezeld door de ambitie om een leefomgeving van hoge kwaliteit te creëren, terwijl die werd gebaseerd op een stadsontwerp met een conventionele blokstructuur en een infrastructuur die telkens alleen voor het volgende eiland werd gepland.
Van 2005-2009 werd deze nieuwe stedelijke ontwikkeling geïllustreerd door het Blauwe Huis-project. In dit project werden kunstenaars en mensen met verschillende professionele achtergronden uitgenodigd om een visie te vormen op de complexe vraagstukken die spelen bij het van de grond af opbouwen van een leefomgeving in een groot nieuwstedelijk ontwikkelingsgebied. Daarbij dienden bovendien de tekortkomingen en discrepanties tussen visie en realiteit te worden aangepakt.
De ontwerpers van Transparadiso richtten zich op de gevolgen van de stedenbouwkundige planning, -in het bijzonder op de belofte van een vrij uitzicht op het IJmeer, als één van de belangrijkste activa van deze nieuwstedelijke ontwikkeling en haar geografische ligging. Maar voor veel inwoners was deze visie een tijdelijk voorrecht, omdat het uitzicht gedurende de voltooiing van IJburg alsmaar verder verdween. Om deze reden heeft Transparadiso een periscoop ontwikkeld van stedelijk formaat, die het vrije uitzicht teruggeeft aan de IJburgers. Door de particuliere eigenaars van een dakterras werd de periscoop voor het publiek toegankelijk gemaakt voor de duur van het project. Met deze tijdelijke installatie startte Transparadiso de discussie over het recht op een vrij uitzicht -voor iedereen- in de komende ontwikkelingsfases van IJburg, met het doel om dit kenmerk in het verdere planning proces te waarborgen. Het project werd begeleid door een petitie voor 'meer uitzicht "; het poneren van het 'recht op een vrij uitzicht' als een democratisch probleem.
Helaas kon de publiek toegankelijke periscoop, buiten de duur van het Blauwe Huis-project, niet als een permanent hulpmiddel worden geïnstalleerd in het stedelijke IJburg. Op haar nieuwe locatie, nu op het Kunstfort bij Vijfhuizen, doet de periscoop niet alleen de vraag rijzen, wat er gebeurt met tijdelijke ingrepen in stedelijke vernieuwing, maar ze verkrijgt ook een nieuwe betekenis in de context van de voormalige militaire basis, die op hetzelfde moment toegankelijk is voor de omwonenden en het algemeen publiek.
We willen Tom van Gestel en Nils van Beek van SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte) bedanken voor hun succesvolle poging om een nieuwe locatie voor de periscoop te vinden. En ook Holger Nickisch en zijn team van het Kunstfort bij Vijfhuizen voor het mogelijk maken van deze verplaatsing, aldus bij te dragen aan de kwestie 'duurzaamheid van kunst‘ in de context van stedelijke ontwikkeling.
